Illyustrativ foto

AQSH prezidenti Donald Tramp Eronga qarshi harbiy operatsiyani kengaytirishni koʻrib chiqmoqda. Bu yerda gap Yaqin Sharqqa minglab AQSH qoʻshinlarini joylashtirish haqida ketmoqda.

Manbalarga koʻra, AQSH maʼmuriyati Hoʻrmuz boʻgʻozini himoya qilishdan tortib, asosiy neft infratuzilmasini nazorat qilishgacha boʻlgan ssenariylarni muhokama qilmoqda. Qoʻshinlarni joylashtirish boʻyicha yakuniy qaror hali qabul qilinmagan, ammo Oq uy prezident “barcha variantlarni oʻzida qoldirayotganini” taʼkidlamoqda. Bu haqda ismi oshkor qilinmagan AQSH rasmiysi va maʼmuriyat muhokamalaridan xabardor manbalar “Reuters” agentligiga maʼlum qilgan.

Shu bilan birga, AQSH mudofaa vazirligi Kongressdan Eron kampaniyasini moliyalashtirish uchun qoʻshimcha 200 milliard dollar soʻragan.

Ustuvor variantlardan biri global neft taʼminoti uchun muhim yoʻnalish boʻlgan Hoʻrmuz boʻgʻozi orqali yuk tashishni taʼminlashdir. Manbalarga koʻra, asosiy yuk AQSH havo va dengiz kuchlariga tushadi. AQSH qoʻshinlarini Eron qirgʻoqlariga joylashtirish imkoniyati ham muhokama qilinmoqda.

Eron neft eksportining asosiy markazi boʻlgan Xarg oroliga quruqlikdagi kuchlarni yuborish bilan bogʻliq alohida ssenariy koʻrib chiqilmoqda, u yerdan yuklarning taxminan 90 foizi oʻtadi. Manbalarning taʼkidlashicha, bunday operatsiya Eronning orolga raketalar va dronlar yordamida hujum qilish qobiliyati tufayli oʻta xavfli hisoblanadi.

Shu yilning 13-mart kuni AQSH Xarg orolidagi harbiy nishonlarga zarba berdi. Biroq, mutaxassislarning hisob-kitoblariga koʻra, obyektlar ustidan nazoratni oʻrnatish ularni yoʻq qilishdan koʻra samaraliroq variant boʻlishi mumkin.

Bundan tashqari, AQSH prezidenti jamoasi Eronning yuqori darajada boyitilgan uran zaxiralari ustidan AQSH nazoratini kuchlari nazoratini oʻrnatish imkoniyatini muhokama qilmoqda. Biroq, mutaxassislarning fikricha, bunday operatsiya hatto AQSH maxsus kuchlari uchun ham juda qiyin boʻladi.

Manbalar quruqlikdagi kuchlarni joylashtirish boʻyicha hech qanday qaror qabul qilinmaganligini taʼkidlamoqda.

“Hozircha quruqlikdagi kuchlarni yuborish boʻyicha hech qanday qaror qabul qilinmagan, ammo prezident «barcha variantlarni oʻzida qoldirmoqda”, — degan Oq uy rasmiysi ismini oshkor qilmaslik sharti bilan.

Uning soʻzlariga koʻra, operatsiya maqsadlari Eronning raketa salohiyatini yoʻq qilish, dengiz kuchlarini zararsizlantirish va yadroviy qurol ishlab chiqarilishining oldini olishni oʻz ichiga oladi.

Eronga qarshi harbiy operatsiya boshlangan — shu yilning 28-fevral kunidan beri AQSH va Isroil Islom Respublikasi hududiga 7800 dan ortiq zarbalarni berdi. 120 dan ortiq Eron kemalariga zarar yetkazdi yoki yoʻq qildi, deya xabar berdi chorshanba kuni AQSH Markaziy qoʻmondonligi. Toʻgʻridan-toʻgʻri quruqlikdan kirib borishsiz ham AQSH allaqachon yoʻqotishlarga duch kelmoqda: 13 amerikalik harbiy xizmatchi halok boʻldi va qariyb 200 kishi yaralandi.

AQSH qoʻshinlarini kiritish ehtimoli Tramp maʼmuriyati uchun ichki siyosiy xavflar bilan bogʻliq. Eronga qarshi kampaniya mamlakatda keng qoʻllab-quvvatlanmayapti va prezidentning oʻzi ilgari AQSHni Yaqin Sharqdagi yangi mojarolarga jalb qilishdan qochish niyatini bildirgan edi.

Biroq, Tramp yaqinda Eronda “yer ustidagi mavjudlik”ni istisno qilmadi va manbalarga koʻra, yadroviy materiallarni nazorat qilish kabi turli variantlarni koʻrib chiqishda davom etmoqda.

Maʼmuriyatning yuqori lavozimli amaldorining soʻzlariga koʻra, Vashingtonda Eron yadroviy materiallari boʻyicha bir nechta variantlar mavjud, ammo yakuniy qaror qabul qilinmagan.

Shu bilan birga, Milliy razvedka direktori Tulsi Gabbard Kongressga yozma koʻrsatmasida uranni boyitish inshootlari allaqachon vayron qilinganini va yer osti majmualariga kirishlar “gʻisht bilan oʻralgan va sement bilan muhrlanganini” aytgan.

Trampning Hoʻrmuz boʻgʻozini himoya qilish boʻyicha pozitsiyasi nomuvofiqligicha qolmoqda. Kemalarni kuzatib borishga tayyorligini eʼlon qilgandan soʻng, u boshqa davlatlarni yoʻnalish xavfsizligi uchun masʼuliyatni oʻz zimmasiga olishga chaqirdi va keyin AQSH chekinishi mumkinligi ehtimolini bildirdi.

“Agar biz boshqa mamlakatlarga bu boʻgʻoz uchun javobgar boʻlishiga yoʻl qoʻysak nima boʻlardi, deb oʻylayman”, — degan Tramp.

AQSH mudofaa vazirligi qoʻshimcha 200 milliard dollar soʻramoqda

AQSH mudofaa vazirligi Oq uydan Eronga qarshi kampaniyani moliyalashtirish uchun Kongressga 200 milliard dollardan ortiq mablagʻ ajratish haqidagi soʻrovni maʼqullashni soʻradi, deb xabar beradi “The Washington Post” gazetasi prezident maʼmuriyatining yuqori lavozimli amaldoriga tayanib. Biroq, nashrning fikricha, “bu ulkan soʻrov deyarli mojaroga qarshi boʻlgan qonun chiqaruvchilarning qarshiligiga duch keladi”.

Soʻralayotgan miqdor havo kampaniyasining hozirgi xarajatlaridan sezilarli darajada oshiradi. Manbalarning taʼkidlashicha, mablagʻlar soʻnggi haftalarda minglab nishonlarga qilingan hujumlarda sarflangan qurol ishlab chiqarishni zudlik bilan oshirish uchun ishlatilishi moʻljallangan.

Biroq, soʻrovning yakuniy miqdori hali aniqlanmagan. Manbalarga koʻra, soʻnggi ikki hafta ichida AQSH mudofaa vazirligi bir nechta moliyalashtirish variantlarini taqdim etdi, ularning baʼzilari, maʼmuriyat amaldorlarining soʻzlariga koʻra, Kongress tomonidan tasdiqlanish imkoniyatiga ega emas.

Eron kampaniyasining qiymati tez surʼatlar bilan oʻsib bormoqda va harbiy harakatlarning birinchi haftasida allaqachon 11 milliard dollardan oshdi. AQSH — Isroil qoʻshma operatsiyasi boshlanganidan soʻng, Tramp maʼmuriyati qoʻshimcha moliyalashtirish soʻrovini tayyorlashni boshlagan.