Butunjahon qon donorlari kuni Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti tomonidan taʼsis etilgan va har yili 14-iyunda nishonlanadi. Butunjahon donorlar kuni birinchi marta 2005-yilda nishonlangan. Butunjahon donor kuni gʻoyasi qon donorlarini tan olish va ularga minnatdorchilik bildirish hamda xavfsiz qon va uning tarkibiy qismlarining hayotini saqlab qolishdagi ahamiyati haqida xabardorlikni oshirish uchun yaratilgan.

Qon donorlari jamiyatda muhim rol oʻynaydi. Ular qon quyishga muhtoj boʻlganlarning salomatligi va farovonligiga hissa qoʻshadi. Bu koʻplab hayotni saqlab qolishga yordam beradi va qiyinchiliklarga va kasalliklarga duch kelganlarga umid beradi.

Har yili Butunjahon donorlar kuni maxsus mavzuga ega boʻlib, qon topshirishning oʻziga xos jihatlariga eʼtibor qaratadi. Bu yilning asosiy mavzusi - “Qon va qon plazmasini topshiring, hayot bering va buni tez-tez bajaring”.

Shu kuni butun dunyoda qon topshirgan insonlar taqdirlanadi va ularga minnatdorchilik bildiriladi. Barcha muhtojlarni xavfsiz qon mahsulotlari bilan taʼminlash uchun muntazam ravishda ixtiyoriy topshirilgan qon va plazma donorligi juda muhimdir. Qon donoriga aylanish - jamiyat salomatligi va farovonligiga hissa qoʻshadigan qahramonga aylanishdir.

Har yili Butunjahon donor kunida Oʻzbekistonning barcha qon markazlarida qon donorlari uchun bayram tadbirlari, tantanalar va konsertlar tashkil etiladi.

Saratonni davolashning yangi usuli topildi

Pensilvaniya universiteti olimlari molekulyar yoʻlni toʻsib qoʻyishga asoslangan saratonni davolashning yangi usulini topishdi. Bu haqda lenta.ru. saytida maʼlum qilingan. Usul makrofaglar deb ataladigan oq qon hujayralari turiga asoslangan. Bu hujayralar viruslar, bakteriyalar va boshqa patogenlarni bartaraf etadi. Makrofaglar oʻzlari bilan toʻqnashgan begona narsalarni eslab qolishadi, bu esa kelgusida patogenlarga hujum qilish imkonini beradi – immunitet shakllanadi. Ammo immunitet hujayralari odatda saraton oʻsmalari bilan kurasha olmaydi, chunki ular ularni “begona” deb bilishmaydi, ularni tananing bir qismi deb “bilishadi”.

Tadqiqotchilar makrofaglarning oʻsma hujayralarini aniqlash va ularga hujum qilishini oʻrgatish uchun hujayralar orasidagi aloqani boshqaradigan molekulyar yoʻlni oʻrganishdi. Tananing barcha “oʻz” hujayralarida aniqlangan makrofagdagi SIRP va CD47 oqsillari oʻrtasidagi oʻzaro taʼsirni oʻchirib qoʻyish xavfli oʻsmalarni davolashning yangi turini yaratishga imkon berdi.

Keyin usul Petri idishlaridagi sichqonchaning melanoma hujayralari konglomeratlarida sinovdan oʻtkazildi. Maʼlum boʻlishicha, makrofaglar saraton hujayralari atrofida toʻplanib, ularni ajratib, oʻsmani asta-sekin yoʻq qilgan. Tirik sichqonlarda oʻtkazilgan tajribada molekulyar yoʻlni oʻchirib qoʻyish subyektlarning 80 foizida oʻsmalarni bartaraf etdi. Bir necha hafta oʻtgach, saratonga qarshi immunoglobulin G ga nisbatan antitanachalar darajasi oshdi. Makrofag terapiyasi saratonga qarshi vaksinani ishlab chiqishda yordam berishi kutilmoqda.

                                                                Abduvali Soyibnazarov, “Xalq soʻzi”.