Архив фото

Шу йилнинг 5 март куни кечқурун Франция президенти Эммануэль Макрон телевидение орқали ватандошларига мурожаат қилди.

Унинг бир нечта баёнотлари дарҳол бутун дунё оммавий ахборот воситаларида асосий сарлавҳаларга айланди. Хусусан, Макрон Россиянинг тинчликка таҳдиди ва Европанинг Украинани қўллаб-қувватлаши ҳақида гапирди. АҚШ президенти Дональд Трампнинг бу борадаги позициясини қоралади. Француз армиясини «Европадаги энг жанговар армия» деб атади ва француз ядровий соябонини европалик ҳамкорларга кенгайтириш бўйича муҳокамаларни эълон қилди.

BFMTV хабарига кўра, Макрон нутқининг асосий мавзуси Россия — Украина можароси ва у ёки бу тарзда у натижасида юзага келган воқеалар бўлди. Франция раҳбарининг сўзларига кўра, можаро аллақачон “глобал миқёсга айланган”.

«Сиз билан гаплашиб турган айни дақиқаларда, Россия узоқ йиллар давомида Франция ва бутун Европа учун таҳдидга айланди», — деди Макрон.

У кўплаб муаммолар учун Россияни айблади. Унинг сўзларига кўра, Москва «рақибларни ўлдириш учун чегараларимни бузади», «Руминия ва Молдовада сайловларга таъсир қилади», «касалхоналарга рақамли ҳужумлар уюштиради» ва «ижтимоий тармоқларда тарқалган ёлғонлар билан фикрни манипуляция қилишга уринади». Макроннинг таъкидлашича, Россия таҳдиди Украинадан ташқарида ҳам мавжуд.

Ядровий соябон

Макроннинг айтишича, Франция Европа Иттифоқи мамлакатларини Франция ядровий тўхтатувчи кучлари ҳимояси остида қабул қилиш имконияти бўйича муҳокамаларни бошлайди.

«Германия бўлажак канцлери [Фридрих Мерц]нинг тарихий чақириғига жавобан мен Европадаги иттифоқчиларимизни Франциянинг тўхтатувчи кучлари ёрдамида ҳимоя қилиш бўйича стратегик муҳокамани очишга қарор қилдим», — дейди Франция етакчиси.

У шу ўринда Франциянинг ядро қуроли «1964 йилдан бери Европада тинчлик ва хавфсизликни сақлаб келаётганини» эслатиб ўтди. Бундан ташқари, Макроннинг сўзларига кўра, Франция ўзининг «махсус мақомини» «Европадаги энг жанговар ва самарали армияга эга» давлат сифатида тан олиши керак.

«Бизга ислоҳотлар керак, қарорлар қабул қилиш ва дадил бўлиш керак», — деди Макрон.

Янги даврга ўтиш

Эммануэль Макрон янги президент маъмурияти даврида АҚШ ташқи сиёсатидаги ўзгаришлар ҳақида гапирар экан, алоҳида хавотир билдирди. У Дональд Трампнинг сиёсати ва тинчлик ташаббусларини қоралади.

«Бизнинг иттифоқдошимиз АҚШ бу уруш бўйича ўз позициясини ўзгартирди. Украинани унчалик қўллаб-қувватламайди ва бундан кейин нима бўлиши ҳақида шубҳалар қолдиради. Бизнинг хавфсизлигимиз ва фаровонлигимиз янада ноаниқлашди ва айтиш керак: биз янги даврга ўтаяпмиз», — дейди Макрон.

Франция раҳбарининг сўзларига кўра, Украинадаги «жуда мўрт сулҳ» Европа учун хавфли.

«Тинчлик сари йўл Украинадан воз кечиш орқали бўлиши мумкин эмас. Уни ҳеч қандай нархда ва Россия «истаклари» билан қуриш мумкин эмас ва Украина таслим бўлиши ҳам мумкин эмас», — дейди Макрон.

Шу муносабат билан у келаси ҳафта Франция Парижда Украинада келажакда тинчлик ўрнатилишини кафолатлашга тайёр бўлган давлатлар штаб бошлиқларини тўплашини маълум қилди. Макроннинг фикрича, бунга Европа ҳарбий кучларини жойлаштириш орқалигина эришиш мумкин. Бироқ, Франция етакчиси ҳарбий тўқнашувларда иштирок этиш ҳақида ҳеч қандай гап айтмади.

«Улар (ҳарбийлар — таҳр.) бугун урушга бормайдилар, фронтда жангга ҳам бормайдилар, аксинча, тинчлик имзолангандан кейин унга тўлиқ риоя этилишини кафолатлаш учун у ерда бўлишади», дейди Франция раҳбари.

АҚШнинг бу борадаги ёрдами кафолатланмаганлиги сабабли, Макрон мудофаа секторига қўшимча сармоя киритиш зарурлигини эълон қилди. Унинг қайд этишича бунга французлар учун солиқларни оширмасдан эришади.

«Бу хусусий ва давлат молиялаштиришни талаб қиладиган янги инвестициялар бўлади. Бунинг учун ислоҳотлар, қатъият ва жасорат керак бўлади», — дейди Макрон.

Французлар қарши

Шу билан бирга, французларнинг аксарияти ўз мамлакати қўшинларини Украинага юборишга қарши. “CSA” компанияси томонидан “Europe 1” радиостанцияси учун ўтказилган сўров маълумотлари шундан далолат беради.

Сўровда французларнинг 65 фоизи Украинага ҳарбий қўшинлар юборилмаслиги керак, деб ҳисоблаган, 35 фоизи эса бу ташаббусни қўллаб-қувватлаган.

Радиостанциянинг таъкидлашича, ўтган йилга нисбатан француз қўшинларини Украинага юборишга қаршилар сони бирмунча камайган: 2024 йил февралида мамлакат фуқароларининг 76 фоизи аскар юборишга қатъий «йўқ» деган. Жорий йилда ҳам худди шундай кўрсаткич (худди шу 76 фоиз) 18 ёшдан 24 ёшгача бўлган, яъни хориждаги ҳарбий миссияга сафарбар этилиши мумкин бўлган фуқаролар орасида сақланиб қолмоқда.

Кремль мурожаатга қандай баҳо берди?

Кремль Франция президенти Эммануэль Макроннинг француз халқига мурожаатини қарама-қаршилик сифатида баҳолади.

Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песковнинг сўзларига кўра, бу Париж можаро давом этишини хоҳлаётгани ҳиссини яратади.

Россия ташқи ишлар вазири Сергей Лавровнинг айтишича, Москва Франция президенти Эммануэль Макроннинг ядровий риторикасини Россияга таҳдид деб ҳисоблайди.

«Албатта, бу Россия учун таҳдид. Агар у бизни таҳдид деб ҳисобласа, Европа давлатлари ва Буюк Британия бош штаб бошлиқларини йиғилишга чақирса, ядро қуролини қўллаш зарурлигини айтса, Россияга қарши ядро қуролини қўллашга тайёрланса, бу, албатта, таҳдиддир», — дейди Лавров .

У, шунингдек, Макроннинг Украинанинг таслим бўлишига йўл қўйилмаслиги ҳақидаги баёнотини «ноаниқ ва асабий» деб атади.

Бундан ташқари, Лавров Франция президенти ўз хавотирларини россиялик ҳамкасби Владимир Путин билан муҳокама қилиш имконига эга эканлигини, бироқ буни амалга оширмаётганини таъкидлади.

«Макрон вақти-вақти билан Путинга албатта қўнғироқ қилишини ва у билан гаплашишини ғурур билан эълон қилади. Унинг бундай имкониятлари бор. Ҳеч ким буни тақиқламайди. Аксинча, Президент барча ҳамкасблари билан мулоқотга очиқлигини доимо таъкидлаб келади. Ва буларга нисбатан, тўғрисини айтсак, Путин Россиянинг Европа ва Францияга қарши уруш тайёрлаганлик ҳақидаги аҳмоқона айбловларига бир неча бор қарши чиқиб, бундай фикрларни бемаънилик деб атади», дея таъкидлади Лавров.

Шу билан бирга, у ҳар қандай ақли расо одам Москвага Европа билан қуролли тўқнашув керак эмаслигини тушуниши кераклигини таъкидлади.