Фото: Халқ сўзи

Кўпчилик Навоийда цемент ишлаб чиқарилиши тарихини Қизилқумда кончилик ишлари бошланиши билан боғлайди. Аслида ўтган асрнинг 60- йилларидаёқ ҳудудда цемент хом ашёсининг бой захираси аниқланиб, саноат йўли билан маҳсулот ишлаб чиқаришни ўзлаштириш ишларига киришилган эди.

Орадан қарийб ўн етти йил ўтиб, «Цемзавод» илк маҳсулотини чиқара бошлади. 1977 йили мамлакат қурилиш материаллари бозорига камтарингина улуш билан кириб келган корхона бугунги кунда «Қизилқумцемент» номи остида ушбу бозорда учдан бир қисмдан зиёд (9 миллион тоннанинг 3,5 миллион тоннаси) ҳиссага эга. Шунингдек, 20 турдаги қурилиш материаллари «Қизилқумцемент» акциядорлик жамияти йўл-транспорт коммуникация тармоқлари орқали мамлакатимиз ҳудудларидан ташқари Марказий Осиё республикалари ҳамда Афғонистон, Эрон, Озарбайжон каби давлатларга жўнатилмоқда.

— Корхонамизда цемент ишлаб чиқариш «қуруқ усул»да амалга оширилади, — дейди «Қизилқумцемент» АЖ Бош директори Бахтиёр Умирзақов. — Бу биринчи навбатда маҳсулот сифати, пировардида эса унинг ҳам ички, ҳам ташқи бозорда харидоргирлиги ва рақобатбардошлигини таъминламоқда. Айни кунларда цемент ишлаб чиқариш 4-линиясининг қурилиш ишлари жадаллик билан олиб бориляпти. Ушбу линия ишга тушиши цемент ишлаб чиқариш ҳажмини 5,7 миллион тоннага етказиб, маҳсулот таннархи арзонлашишини тақдим этади.

«Қизилқумцемент» АЖ ўзининг қарийб 45 йиллик тарихида иқтисодий инқирозларни ҳам бошдан ўтказди. Айниқса, ўтган асрнинг тўқсонинчи йиллари, ўтиш даври оғир кечиб, 1991 йилда 2,7 миллион тонна цемент ишлаб чиқарган корхонада 1994 йилга келиб маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажми 1,2 миллион тоннага қадар тушиб кетди. Мазкур инқирознинг тарихи таҳлил этилар экан, энг аввало, корхонадаги аксарият технология ҳам техник, ҳам маънан эскирганлиги, шўро замонидаги техник-иқтисодий муносабатларнинг атайин бир-бирига боғлаб қўйилганлиги, ушбу алоқалар мустақилликнинг дастлабки йилларидаёқ чок-чокидан ситилиб кетганлиги асосий сабаблардан бири бўлганини қайд этмоқ жоиз.

— Ҳатто олти-етти ойлаб иш ҳақи ололмаган пайтларимиз бўлди, — дейди корхона майдалаш цехи бошлиғи, «Меҳнат шуҳрати» ордени соҳиби Ҳусниддин Ортиқов. — Ишчи-хизматчиларнинг ҳафсаласи пир бўлиб, кўплаб тажрибали муҳандис мутахассислар бошқа корхоналарга ишга ўтиб кетишди.

Технологик янгиланишлар, мулкчилик шакли ўзгариши, сифатда халқаро стандартларнинг жорий этилиши натижасида корхонада 2001 йилга келиб маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажми оша бошлади. Ўша йили 1,5 млн. тоннадан зиёд цемент маҳсулоти ишлаб чиқарилган бўлса, 2004 йилга келиб бу рақам 2,5 млн. тоннага етказилди. 2008 йилда эса 3 млн. тонналик довон забт этилди. 2016 йилда буён 3,5 млн. тоннадан ошиқ цемент маҳсулотлари ишлаб чиқарилмоқда.

— Бугунги кунда корхонамизда 3,5 минг киши меҳнат қилмоқда. Яна ишга кириш истагини билдирган кишилар қарийб минг нафарни ташкил этади, — дейди АЖнинг ходимлар ва ижтимоий масалалар бўйича директори Акмал Эргашев. — Аксарияти тажрибали, яъни бизнинг малакали мутахассисларни танлаш имкониятимиз ошди. Кўпчиликнинг корхонамизга ишга кириш истагига келсак, асосий сабаб иш ҳақининг юқорилиги ва ишчи-хизматчилар ижтимоий муҳофазасининг бугунги кун талаблари асосида йўлга қўйилганлиги билан боғлиқ.

Хуллас, «Қизилқумцемент» АЖнинг ташвишли кунлари ортда қолиб, корхона наинки мамлакат, балки Марказий Осиёнинг цемент ишлаб чиқаришда тенгсиз қувватларидан бири ҳисобланади. Бошқача айтганда, қарийб қирқ беш йиллик тарихга эга корхона мустақилликнинг ўтган ўттиз йилида деярли янгидан яратилди, десак муболаға эмас. Ушбу тарих корхона ва Ўзбекистон Журналистлари ижодий уюшмаси Навоий вилояти бўлими ҳамкорлигида нашрга тайёрланган “Qizilqumsement” АЖ: кеча ва бугун» китобида атрофлича ўз ифодасини топган.

Мазкур китобнинг корхонада ўтказилган тақдимот маросимида сўзга чиққанлар заводнинг оёққа туришида ҳар бир ишчи-муҳандиснинг муносиб улуши борлигини таъкидладилар. Мамлакатимизда қурилиш ва бунёдкорлик ишлари кўламининг кун сайин ошиши эса қизилқумлик цементчилар олдига янги довонларни қўяверади.

Темур ЭШБОЕВ, «Халқ сўзи».