Микрокредитбанк томонидан Миллий матбуот марказида ўтказилган матбуот анжуманида банкнинг ўтган йилдаги натижалари ва жорий йил режалари тақдим этилди. Рақамлар кўп, кўрсаткичлар салмоқли. Лекин бу рақамлар ортида қандай иқтисодий манзара яширингани муҳим.

Ўтган 2025 йилги рақамлар ўсишида сифат қандай?

2025 йилда банк томонидан 10,2 триллион сўм кредит ажратилгани биринчи қарашда катта кўрсаткич. Бу маблағнинг 7,9 триллион сўми кичик ва ўрта бизнесга йўналтирилгани иқтисодиётда айнан шу сегмент устуворлигини яна бир бор кўрсатади. Шу билан бирга, 4,2 трлн. сўм дастурлар доирасида берилгани давлат сиёсатининг молиявий тизим орқали амалга оширилаётганини англатади.

Бунинг натижасида 345 мингдан ортиқ аҳолининг бандлиги таъминлангани эътиборга молик. Лекин шу ерда муҳим жиҳат бор, уларнинг122 минг нафари фақат доимий ишга жойлашган, қолган 223 минг нафари тадбиркорликка жалб қилинган. Бу тенденция иқтисодиётда «ўзини ўзи банд қилиш» модели кучайиб бораётганини кўрсатади. Бундай ёндашув қисқа муддатда самара бериши мумкин, лекин узоқ муддатда барқарор иш ўринлари яратиш масаласи очиқ қолмоқда.

Микролойиҳаларга ажратилган 905 млрд. сўм эвазига қарийб 100 минг иш ўрни яратилган. Бир иш ўрнига ўртача 9 миллион сўм тўғри келмоқда. Бу нисбат самарадорлик жиҳатидан ёмон эмас. Кам даромадли оилалар билан ишлашда ҳам натижа бўлиб, 11 мингдан зиёд хонадон қамраб олинган.

«Бир контур – бир маҳсулот» эксперимент ёки тизимли ечим?

Бўлиб ўтган матбуот анжуманида масъуллар томонидан амалга оширилган қатор лойиҳалар хусусида ҳам тўхталиб ўтилди. Хусусан, 1 747 гектарда амалга оширилган 159 та лойиҳа 34 минг тонна маҳсулот берган. Бу ерда асосий кўрсаткич 211 млрд. сўмлик даромад. Демак, ҳар гектардан ўртача даромад сезиларли. Экспорт ҳажми 2 195 тоннани ташкил этгани эса лойиҳанинг ташқи бозорга чиқиш имконияти борлигини кўрсатиши ҳақидаги маълумотлар ҳам бериб ўтилди.

Мазкур йўналишдаги ишлар банк маъмурлари томонидан таъкидлангани ўринли. Бундан кўринадики тажриба аграр соҳада ихтисослашув орқали самарадорликни ошириш мумкинлигини тасдиқлаяпти. Лекин уни оммавий моделга айлантириш учун логистика, сақлаш ва қайта ишлаш занжирлари янада мустаҳкамланиши талаб этилади.

«Камбағалликдан фаровонлик сари» дастури доирасида 412 та оиланинг ижтимоий реестрдан чиқарилгани бу кичик кўрсаткичдек туюлиши мумкин. Аммо ҳар бир оила ортида реал ижтимоий ўзгариш турибди. Шу билан бирга, бу рақам мамлакат миқёсидаги муаммо ҳали катта эканини ҳам кўрсатади.

— 2026 йилги кўлам кенгайяпти, масъулият ҳам шунга яраша, — дейди банк матбуот котиби Сарвар Очилов. — Жорий йил учун 11 трлн. сўм кредит режалаштирилган. Эътиборли жиҳати микролойиҳалар сони 10,5 мингтага етказилишида. Бу маҳалла даражасида иқтисодий фаолликни янада кучайтиришга хизмат қилади.

«Бир контур – бир маҳсулот» лойиҳаси 4 775 гектаргача кенгайтирилаётгани эса аграр сиёсатда узлуксизлик борлигини англатади. 7 мингдан зиёд деҳқон хўжаликлари қамраб олинади.

Ёшлар масаласи ҳам эътиборда. «Келажакка қадам» дастури орқали 3 600 нафар битирувчи иш билан таъминланиши режалаштирилган. Бу меҳнат бозорида ёшлар улушини оширишга хизмат қилади.

Биринчи чорак режалари қандай бошланди?

Йилнинг дастлабки уч ойида 1,7 трлн. сўм кредит ажратилган. Бу йиллик режанинг тахминан 15 фоизи. Демак, динамика ёмон эмас.

16 мингдан зиёд аҳолининг бандлиги таъминланган. Бу ерда ҳам тадбиркорлик устун. «Уйчи тажрибаси» орқали 1 800 дан ортиқ иш ўрни яратилгани маҳаллий мулоқотлар самара бераётганини кўрсатади.

Микрокредитбанк фаолиятида икки йўналиш яққол кўринади — кредит бериш орқали иқтисодий фаолликни ошириш ҳамда маҳалла даражасида ишлаш орқали аниқ манзилли ёндашув. Бу ёндашув ишлаяпти.

Микрокредитбанк рақамлари ўсишни кўрсатяпти. Маҳалла даражасидаги ишлаш модели ўзини оқлаяпти. Лекин келгуси босқичда асосий масала миқдордан сифатга ўтиш. Яъни, ҳар бир ажратилган сўм реал даромадга, барқарор иш ўрнига айланиши керак.

Улуғбек РЎЗИМАТОВ, «Халқ сўзи».