Аҳмадали ШEРНАЗАРОВ/«Халқ сўзи». Марказий Осиёнинг энергетика гигантларидан бири ҳисобланадиган Сирдарё иссиқлик электр станцияси ҳиссасига минтақада ишлаб чиқариладиган электр энергиясининг чорак қисми тўғри келади.

Икки мингга яқин ходимнинг куну тун машаққатли меҳнати эвазига корхонада йилига 16 миллиард кВт/с электр токи ишлаб чиқарилади. Бу эса мамлакатимизда шу турдаги жами корхоналар томонидан истеъмолчиларга етказиб берилаётган электр энергиясининг учдан бирини ташкил этади.

Кундалик турмушимизни электр энергиясисиз тасаввур қилиб бўлмаганидек, саноат корхоналарининг фаолиятини ҳам митти электронларнинг тартибли ҳаракати эвазига вужудга келадиган қувватсиз тасаввур қилиш қийин. Иқтисодиёти шиддат билан кенгайиб, ривожланиб бораётган юртимизда электр энергиясига бўлган эҳтиёж ҳам ортиб бораётгани сир эмас. Ана шундай талабни қондиришда ўнлаб турдош корхоналар орасида Сирдарё ИЭС нинг алоҳида ўрни бор. Техник жиҳатдан эскирган генераторлари ва қувватларини муваффақиятли модернизация қилиш туфайли корхонанинг ишлаб чиқариш ҳажми йилдан йилга ортиб бормоқда.

Эътиборлиси, Сирдарё ИЭСнинг фойдаланилмай ётган бўш ер майдонида соатига 37 кВт электр энергияси ишлаб чиқариладиган қуёш панеллари ўрнатилди. Ички эҳтиёжларга мўлжалланган 31 дона қуёш сув иситгичлари эса уларга ёндош бўлди. Дастлабки қадамлар самара бергач, бу йўналишдаги ишлар янада кенгайтирилди. 2023 йилда қуввати 1 326 кВт, 2024 йилда эса 520 кВт қуёш фотоэлектр станцияси бунёд этилди. Дунёнинг етакчи компанияларидан келтирилган «Solar panell»ларнинг умумий қуввати 1 924 кВт га етказилди.

Қизиқарли факт. Ушбу қуёш фотоэлектр станциялари томонидан ишлаб чиқарилган электр энергияси корхонанинг ўз эҳтиёжлари учун йўналтирилган. Боиси ўнта энергоблокдан иборат гигант корхонанинг электр токига бўлган эҳтиёжи ҳам асло кам эмас. Шу боис айни қуёш панелларида ишлаб чиқарилган электр токи корхонанинг электр энергияси бўлган эҳтиёжини қоплашга йўналтирилмоқда. Бошқача айтганда, электр ишлаб чиқарувчи корхона ўзи учун керакли «яшил энергия» технологияси асосида ҳосил қилмоқда.

— Қайта тикланувчи энергия манбаларидан фойдаланиш эвазига 2023 йилда 1 млн. 143 минг кВт. соат электр энергияси ишлаб чиқилди, — дейди Сирдарё ИЭС Бош директори Баҳром Собиров. — Бунинг натижасида 121 минг м³ табиий газ иқтисод қилинди. Жорий йилнинг етти ойи давомида эса 1 251 минг кВт. соат электр энергияси ишлаб чиқилиб 133 минг м³ табиий газ тежалди. Таққос учун айтиш мумкинки, йилнинг етти ойида ҳосил қилинган «яшил энергия»миз эвазига 850 та хонадонни электр энергияси билан таъминлаш мумкин бўлади.

«Яшил энергия»га ўтишда дастлабки қадамларни қўйган корхона жамоаси шу йўналишда тўхтаб қолмоқчи эмас. Келажакда қуввати 300 МВт бўлган яна бир йирик қуёш станцияси лойиҳаси устида иш олиб борилмоқда.