Касбилик уруш қатнашчиси Мирза бобо Жўраев жангда йўқотган дўстининг шу гапи ҳамон юрагида асраб келмоқда

Мирза бобо босинқираб уйғонди. Дастлаб қаерда ётганини билмай анча вақт атрофга аланглади. Деразада кўриниб турган дарахт шохларида пишган марвариддек тутни кўриб, бирдан эслади. Ўзининг отасидан қолган қадрдон уйи, онаси қўллари билан эккан ўша тут дарахти. Аллоҳга шукр, тут пишиғига етибман, юзинчи баҳорни қаршилабман» деди оҳиста пичирлаб. Шунда бугун кўрган туши ёдига тушди. Қулоқлари остида снаряднинг портлаган товуши, қақшатқич жангларда бирга ўсган, бирга армияга чақирилган қадрдон дўстининг кўксини душман ўқи тешиб ўтгани ва унинг «дўстим, мен учун ҳам яша» деб жон бергани кўз ўнгидан ўтди.

— Дадажон, сизга нима бўлди, дўхтир чақирайми? — деди ўғли ундан хавотирланиб.

— Йўқ, болам, бу дардни дўхтир даволай олмайди, бу дард юракка тиғ бўлиб қадалиб ётибди. Жангда йўқотган дўстим тушимга кирибди. «Мен учун ҳам яша, дўстим» деган гапи юрагимда армон бўлиб қолган. Уни мендан айирган урушга лаънатлар бўлсин! Ахир у билан йигитликнинг энг ширин дамларини кечирган эдик. Орзулари жуда мўл эди, урушдан қайтиб келиб, Малоҳат деган қизга уйланмоқчи эди. Ҳамма орзуларини бир дайди ўқ барбод қилди-я.

— Биласанми, болам, урушдан қайтганимда унинг онаси мени қучоқлаб, «ўғлим қани, сен билан бирга кетган эди-ку, нега у қайтмади» деб айтган гапларига жавоб бера олмаганман. Ахир онага ўғлингиз ҳалок бўлди, деган гапни айтиб бўладими? Она бояқиш ёлғиз ўғлини умрининг сўнгги кунигача кутди. Қазоси олдидан «ўғлим келса, шу уй уники эканини айтинглар, сандиқда тўйига атаб тикка нарсаларим турибди» деб айтганига чидаб тура олмаганман.

— Болам, деди Мирза бобо, — ўғлининг кифтига титраб турган бармоқларини босиб. — Тут пишиғига етдим, 100 ёшга қадам қўйдим. Фақат ўзим учун эмас, дўстим учун ҳам яшаяпман. Дунёга унинг кўзлари билан ҳам боқяпман, бугунги дориламон кунлар қанчалик қадрли эканини унинг руҳи менга эслатиб туради.

Касби туманидаги Майманоқ қишлоғида кексалик гаштини сураётган Мирза Бобо Жўраев 1942-1943 йилларда иккинчи жаҳон урушида Смоленск ва Сталинград фронтида фашистларга қарши жангларда иштирок этган. Қақшатқич жангларнинг бирида ўнг елкасидан жароҳат олган. 1943 йилда юртига қайтгач, ўқитувчилик касбини давом эттирди, сиртдан олий ўқув юртида ўқиди. Шу тариқа у 60 йил ёшларга бошланғич таълим фанидан сабоқ берди. Отахон 4 ўғил, 3 қизни тарбиялаб вояга етказган. Невара-чеваралари 100 нафардан кўп. Бобо эгизак набиралар — Ҳасан ва Зуҳрани бир кун кўрмаса соғиниб қолади. Набиралар ҳам бобоси ҳурматини жойига қўйишади.

100 ёшга кирган ўқитувчи, иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси Мирза бобо Жўраевни йўқлаб келувчилар жуда кўп. Уларнинг аксарияти ўзи ҳарф ўргатган шогирдларидир. Мана, бугун ҳам отахоннинг ҳовлиси фарзандлар, набиралар, шогирдлар ва маҳаллий ҳокимлик вакиллари билан гавжум бўлди. Отахонга Президентимизнинг «Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиларини рағбатлантириш тўғрисида»ги фармони асосида 12 миллион сўм миқдорида пул мукофоти берилди, Президентимизнинг табриги ўқиб эшиттирилди. Мирза бобо Юртбошини алқаб, қўлини дуога очди, юртга тинчлик, қут-барака тилади.

Фахриддин Бозоров,
«Халқ сўзи»