Ўзбек халқи иккинчи жаҳон уруши йилларида ватанпарварлиги, бағрикенглиги, меҳр-муруввати, меҳнатсеварлиги билан мислсиз жасорат кўрсатди. Нафақат фарзандларини оқ фотиҳа билан: “Ой бориб, омон қайт”-дея, бағридан юлиб, уруш ўчоғига ташлади, балки, уйидаги сўнгги сиқим донини, болалари оғзини оқлаб турган соғин сигиру қўй эчкисини, қозиққа боғланган улов отини фронт учун қўшқўллаб узатди. 1941-1945 йилларда Тошкент вилоятидан жами 121.969 нафар киши фронтга кетди. Уларнинг 22.617 нафари жангларда ҳалок бўлди. 19.367 нафари эса бедарак йўқолди. 
Биздаги мавжуд маълумотларга кўра, урушнинг аёвсиз қийинчиликларига қарамасдан, фронт ортида бир тану бир жон бўлиб меҳнат қилган вилоят деҳқонлари, боғбону, чўпонлари етиштирган миллион-миллион тонналаб гўшт, ғалла, пахта, қуритилган мевалар, сабзавот ва полиз маҳсулотлари, иссиқ кийим-кечаклар, қўнжли этиклар пешма-пеш фронтга жщнатилди. Бу борада Бекобод, Оққўрғон Пискент, Юқори Чирчиқ, Янгийўл туманлари аҳолиси алоҳида ўрнак бўлишди. Биргина Оққўрғон ва Янгийўл туманидан аҳолининг ўз шахсий жамғармалари ҳисобидан 220 милллион сўмдан ошиқ пул маблағи фронтдаги ғалабани таъминлаш учун ташкил этилган махсус жамғарма ҳисобига ўтказиб берилди.

Хонадонлари эркаксиз ҳувуллаб қолган қишлоқлардаги пахта ва ғалла майдонларида ўзбек аёллари Ватанга садоқат ва муҳаббат билан меҳнат қилдилар. Тунлари буғдой ўриб, кундузи пахта далаларида кетмон чопишди. Уруш ўчоғидан Тошкент вилоятига юборилган 3500 нафар бошпанасиз киши ва 1700 нафар ёш гўдак туманлардаги бағрикенг ўзбек хонадонларида қўним топди.

Тошкентдан минглаб чақирим узоқликдаги фронтларда эса, муқаддас Ватани, ота-онаси, садоқатли ёрини, жондан азиз норасидаларини ортида қолдириб келган минглаб ўзбек йигитлари Украина, Белоруссия, Москва, Сталинград, Кавказ, Қрим, Курск, Днепрь, Марказий ва Жануби-шарқий Европа мамлакатларини немис-фашист босқинчиларидан озод қилиб, Берлинга кириб боришди. Ўзбек баҳодирларининг кўпчилиги фашистлар Германияси тор-мор этилгач, 1945 йил, 8-августда бошланган Япония урушига ҳам жалб этилди. Уларнинг Жанубий Сахалин ва Куриль оролларини Квантун армияси жангариларидан тозалашда кўрсатган қаҳрамонликлари тарих саҳифаларига битилди.

Бугунги кунда Пискент туманидаги Чимқўрғон маҳалласида истиқомат қилаётган Анорқул Хотамов иккинчи жаҳон урушида Ворошиловграддан Берлингача жанг қилиб, соғ-омон қайтган ўзбеклардан бири.

— Фронтга жўнатишганида энди 20 ёшга қадам қуйгандим. Мен билан бир сафда катта ёшлилар, ҳали 18га тўлмаган ўсмирлар ҳам бор эди,-дея сўз бошлайди Анорқул ота. — Тўйтепанинг юқори қисмида “Янги турмуш” номли хўжалик бўларди. Уловда юра оладиган чавандоз йигитлардан 200 нафарини танлаб, ўша ерга олиб боришди. Ҳар биримизга биттадан улов беришди. Тез орада отлиқ аскарлар дивизияси шаклланди. 1941 йил декабрь ойи охирида Чимкентга бордик. Орадан ҳафта ўн кун ўтиб, 1942 йил кириб келди. Янги йилнинг дастлабки кунларидан бирида поездга чиқишимизга буйруқ берилди. Роппа-роса 23 сутка йўл юриб, Ворошиловград шаҳрига етиб бордик. Кейин Украинанинг Донецк шаҳрига, ундан Белоруссияга ўтказишди. Беш ой қайта ҳарбий тайёргарликдан сўнг, 2-Белоруссия фронтининг 33-танк бригадаси шакллантирилиб, шу тузилма таркибида жангга кирдик...

Анорқул Хотамов ҳикоя қилаётган, маршал К.К.Рокоссовский қўмондонлигидаги 2-Белоруссия фронти иккинчи жаҳон уруши йилларида туб бурилишлар даврини бошлаб берган нуфузли қўшин ҳисобланарди. Унинг таркибига 5 та армия ва 3 та танк корпуси, 1 та механизациялашган корпус, 1 та кавалерия корпуси, Днепрь ҳарбий флотилияси ва Болтиқ флоти бириктирилганди. Оддий аскар А.Хотамов ва у билан сафдош бўлган юзлаб ўзбек йигитлари бу нуфузли ҳарбий қисмда урушнинг сўнгги кунларигача жасорат кўрсатишди.

—1942 йилнинг июнь ойлари эди, — дея хотирлайди А.Хотамов. — Штабимиз Белоруссия ўрмонларидан бирида жойлашганди. Кутилмаганда душманнинг ҳаво ҳужумига учрадик. Жуда кўпчилик ҳалок бўлди. Кейин у ердан 13 кеча-кундуз ортга чекиниб, Буг дарёси соҳилига чиқдик. Душман билан қақшатқич жанглар бошланди. Ҳар куни юзлаб кишилар ҳалок бўларди. Қўшинларимиз катта талафотлар бериб, мамлакат ичкарисига чекинарди. Қаҳратон қиш кириб келди. Бутун фронт бўйлаб машаққатли кунлар бошланди. Душманнинг макр-ҳийласи, куч қудратининг устунлиги сезилса-да, аскарларимиз ортида муқаддас Ватани, фарзандлари, ота-онаси, қадрдонлари борлигини ҳис этиб, мардонавор жанг қилишарди. Окопларда устимиздан ўқлар шамолдек визиллаб учарди. Кўзинг уйқуга кетдими, тамомсан! Шунинг учун кечаю кундуз мижжа қоқмасдик. Икки ўртада жанг бошланган пайтлари ҳаммаёқ бир пастда остин-устун бўлиб кетарди. Кечаси ёнингда бўлган сафдошингни эрталаб тирик кўрмасдинг. Шундай кезларда қорнимиз тўйиб нон ейишни, кечаси осуда уйқуга ётиб, эрталаб хуш кайфият билан уйғонишни орзу қилардик. Бугунги тинч-осуда ҳаётимиз ўша пайтларда ширин туш эди болам. Кун келиб, бутун фронт бўйлаб қарши ҳужумга ўтишга буйруқ берилди. Шу кундан эътиборан олға силжий бошладик. Белоруссия ва Украина ерларини, Болтиқ бўйи республикаларини немис-фашист босқинчиларидан озод қилдик. Польша ва Чехословакиядаги (ҳозирги Чехия ва Словакия давлатлари) жангларда қатнашдик. Немис армияси бутун фронт бўйлаб ортга чекина бошлади. Уруш ҳаракатлари Германия ҳудудига ўтди. Энди душманни тамоман тор-мор қилиш ҳақида буйруқ олдик.

1945 йил... Қўшинларимиз катта ғалабаларни қўлга киритиб, олға силжишарди. Минглаб ўзбек ўғлонлари мардонавор жанг қилиб Лейпциг, Потсдам, Нюренберг, Магдебург, Вольфсбург, Мангейм, Штутгарт, Мюнхен каби шаҳарларни фашистлрадан тозалади.

Айниқса, Дрезден дарёси қирғоқларидаги беомон жанглар сира ёдимдан чиқмайди. Кечувдаги жанговар ҳаракатларда қанчадан-қанча ўзбек ўғлонлари қаҳрамонона ҳалок бўлишди.

Рейн дарёсининг қуйи оқимидаги Кёльн шаҳрида душман тиш тирноғи билан қуролланиб қаршилик кўрсатди. Ҳарбий авиациямиз бу шаҳарни 262 маротаба ҳаводан бомбардимон қилганлиги кечагидек ёдимда. Замбараклар орқали энг узоқ отишма шу ерда бўлганди. Тасаввур қилинг-а, артиллериямиз тўплардан 75 дақиқа тўхтовсиз ҳужум уюштирди. Ҳаммаёқ остин устун бўлиб кетди. Замбарак ўқлари ёмғиридан тирик жоннинг омон қолишининг ўзи мушкул эди.

1945 йил 16-апрелда Берлинни эгаллаш учун ҳужум бошладик. Жанговар ҳаракатлар 23 кун давом этди. 2-май куни ярим тунда Берлин горнизони аскарлари қаршилик кўрсатишни тўхтатишди. Улар овоз кучайтиргич орқали: “Ўт очишни тўхтатинг! Потсдам кўпригига вакилларимизни юборамиз”,-дея, оқ байроқ кўтаришди. Шу тариқа шаҳарни эгалладик.

Ана шундай қақшатқич ҳужумлар билан Эльба дарёсини қўлга киритдик. Қўшинларимизнинг бу ердаги ғалабаси сув билан ҳаводек зарур эди. Чунки Эльбани эгаллашимиз аскарларимизни Шимолий денгизга олиб чиқарди. Шундай ҳам бўлди. Биз Эльбани қўлга киритдик. Қирғоқнинг нариги тарафини эса иттифоқчилар қўшини эгаллади. Улар дарёнинг у ёғида туришиб, уруш тугаганлиги ҳақида инглиз тилида қичқиришарди. Булар Америка армияси жангчилари эди.

Биз эшитаётган сўзларимизга ишонмасак-да, буюк ғалаба қўлга киритилганлиги, уруш тамоман тугагани ҳақиқат эди. Ҳаммаёқ шодликка тўлди. Аскарлар бир-бирини такрор-такрор қучишиб, табриклашар, юз кўзларидан ўпишар, қўлидаги қуролидан осмонга ўқ узишарди. Ғалабадан кейин ҳам беш ойдан кўпроқ Берлинда қолиб, тикланиш ишларида қатнашдим. Кейин Ватанга қайтдик.

Анорқул Хотамов иккинчи жаҳон урушидаги жасорати туфайли, 2-даражали “Улуғ Ватан уруши” ордени ва “Берлинни забт этганлиги учун”, “Германия устидан қозонилган ғалаба учун”, “Жасорати учун”, “Жанговар хизматлари учун” каби ўнлаб медаллар билан тақдирланди.

Қадрдон қишлоғи, ўз яқинлари бағрига қайтган Анорқул Хотамов ҳайдовчилик касбини эгаллагач, шу соҳада 40 йил ҳалол меҳнат қилди. Ҳозир у киши 99 баҳорни қаршилади. Етти нафар ўғил ва икки қизни тарбиялаб вояга етказди. 33 нафар набира ва 53 нафар чеваралар ардоғида бахтли ҳаёт кечирмоқда. Ҳар икки сўзининг бирида: “Қодир Аллоҳнинг кўрсатганига шукр!”, — дейди.

— Роббим Президентимизни ўз паноҳида асрасин! Мамлакатимиз тараққиёти, фуқароларнинг тинч ва осуда ҳаёти йўлида хаёлимизга келмаган ишларни қиляпти. Айниқса, биз кекса жангчиларга кўрсатаётган чексиз мурувватлари беқиёс бўлмоқда. 2017 йили у кишининг раҳнамолигида муқаддас Ҳаж ибодатини адо этдик. У кишининг кўрсатмалари туфайли саломатлигимизни бир нафар тиббиёт ҳамшираси доимий назорат қилиб турибди. Ҳар ойда зарурий озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминлашмоқда. Ғалабанинг 75 йиллиги байрами муносабати билан Президентимизнинг Фармонига биноан 10 миллион сўмдан моддий ёрдам кўрсатилиши ҳақидаги хушхабар кўнглимизни тоғдек кўтаради. Кўзимизга нур, белимизга қувват бўлди! Президентимиз ва мамлакатимиз ҳаққига эртаю кеч дуодамиз.

Коронавирус касаллиги туфайли бошимизга тушган бугунги синовлар Аллоҳнинг раҳмати билан ҳадемай ўтиб кетади. Ўзаро ҳамжиҳатлигимиз ва меҳр-оқибатимиз билан бу қийинчиликларни ҳам енгиб ўтамиз!

Шодиёрхон Мутахаров,
(“Халқ сўзи”)