Айни пайтда жуда кўплаб юртдошларимиз томонидан фарзандларини онлайн тарзда Бутун Россия олимпиадасида қатнашиб, фахрли ўринларни эгаллаётганлиги тўғрисидаги маълумотлар тарқатилмоқда.

Ўзбекистонликлар учун кўп эмасми? Кўп ва шубҳали. Бу ҳақда танишларим билан гаплашиб кўрдим. Германияда ўз фаолиятини олиб бораётган бир курсдошим, жумладан, шундай дейди:

«…Энг биринчи ўринда, болаларимизни асрайлик, улар ҳақидаги шахсий маълумотларни қўлимиз билан ўзимиз танимайдиган томонларга бермайлик! Бу дипломнинг кучи йўқ ва болаларимизга бу дипломлар арзимайди. Фарзандларингиз энг юқори чўққиларга шу сохта дипломларсиз ҳам чиқа олишади. Бундан ташқари, энди ўсиб келаётган болаларимизнинг дунёқарашига бунақа жиддий бўлмаган «олимпиада»лар салбий таъсир кўрсатиши мумкин. Ҳақиқий олимпиада ҳақидаги тасаввурлари нотўғри шаклланиши мумкин. Билимларини текшириб кўриш учун ишончли порталлар, жиддий онлайн танловлар ҳам кўп. Инглиз тилини яхши билишса, унда имкониятлар янада кўп.»

Ҳозиргина озроқ вақт сарфлаб, изланиб кўрдим. Агар мен ота-она бўлсам, фарзандларимнинг шахсий маълумотларини ишончсиз бўлган онлайн манбага бепулга бервормаган бўлардим. Шахсий маълумотлар хавфсизлиги ва маълумотлар хавфсизлиги, умуман, бу соҳа ҳали кўплаб ривожланаётган давлатларда долзарб эмас.

Бу сайтда берилаётган мисол ва топшириқлар методик-дидактик жиҳатдан профессионал қилинмаганлиги шундоқ кўриниб турибди. Мен синов учун шунчаки кичик ўғлим билан банд бўлган вақтим у билан математиканинг 1-синфи учун мисолларни ечиб кўрдик. 2 та саволига у жавоб топа олди, қолганини ўзим ечдим. Ҳазил-ҳузул билан олимпиада учун берилган 10 та саволни бирга ечдик. Ҳақиқий олимпиадада 10 тагина савол бўлмайди-ку! Айниқса, математика фанида жавобидан кўра, ечимига қандай келингани, яъни ечиш йўли муҳимроқ. Ечдик ҳам эмас, шунчаки вариантлардан бирини танладик. Агар 10 та саволдан 9 ёки 10 тасини тўғри топса, Бутун Россия олимпиадасининг 1-ўрини бериларкан, шуни деярли олдик биз ҳам. Агар яхши натижа бўлмаса, яна ва яна қайтадан ечиб кўриш ҳам мумкин, бемалол. Чунки бошида мисолларни ечиш учун рўйхатдан ўтиш шарт эмас. Фақатгина дипломни электрон почтага етказиш учун регистрация қилиниши керак экан. Лекин бунинг учун 70 рубль тўлаш керак! Ана шу ерда ҳаммаси тушунарли бўлади. Энг ёмон жойи пулни совуришда эмас, балки регистрация вақтида фарзандингизнинг шахсий маълумотларини ўз ихтиёрингиз билан мана шу манбага беришдир. Маълумотларингизни нималарга ишлатилишини ҳам аниқ қилиб ёзиб қўйибди, шу жумладан, 3-томонга (ким у учинчи томон?) ва яна реклама учун ишлатиши мумкин. Буни регистрация қилувчи ўз ихтиёри билан энг пастдаги розиман катакчасини белгилаш орқали ўзининг, фарзандининг, ўқитувчисининг маълумотларидан кимлардир фойдаланишига розилигини беради. Бу сайт эгаси (исм-шарифи диплом тагида ёзилган) нафақат пулингизни олаяпти, балки ҳали шахсий маълумотларингизни маркетинг фирмаларига ҳам сотиб, аслида, улардан янада каттароқ пул олиши мумкин…

Хуллас, шунақа гаплар. Мақсад пулингизни шилиш ва шахсий маълумотларга эга бўлиш эканлигини кўпчилигингиз тушунгандирсиз. Хулоса ўзингиздан.

Фирибгарлардан эҳтиёт бўлинг!

Элёр ЎТБОСОВ