Foto: РИА Новости

Xalqaro olimlar guruhi oʻt oʻchiruvchilarda miyaning eng keng tarqalgan xavfli oʻsmalari boʻlmish gliomalar rivojlanishi bilan bogʻliq genetik mutatsiyalar koʻproq boʻlishini aniqladi. Ushbu mutatsiyalar olovni toʻxtatuvchi moddalar, sovutish suvi va oʻt oʻchirishda ishlatiladigan galoalkanlar deb nomlanuvchi kimyoviy birikmalar tufayli yuzaga keladi.

Glioma — neyronlarning faoliyatini qoʻllab-quvvatlaydigan glial hujayralardan hosil boʻlgan xavfli miya shishi. Uning rivojlanishi tashqi omillar, masalan, kimyoviy moddalar taʼsiridan kelib chiqqan DNKdagi oʻzgarishlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin.

Galoalkanlar — tarkibida galogen atomlari (ftor, xlor, brom) boʻlgan birikmalar guruhi boʻlib, sanoatda keng qoʻllaniladi. Ular inson tanasiga nafas olish yoki teri bilan aloqa qilish orqali kirib, hujayralarning genetik kodida oʻzgarishlarga olib kelishi mumkin.

Olimlar jamoasi tadqiqotda ishtirok etgan 35 nafar bemorda miya shishi mutatsiyalarini tahlil qildi. Shulardan 17 nafari oʻt oʻchiruvchi sifatida ishlagan. Maʼlum boʻlishicha, galogenli alkanlarga taʼsir qilishning mutatsion “imzosi” oʻt oʻchiruvchilar orasida, ayniqsa, koʻp yillar davomida ushbu kasbda ishlaganlar orasida keng tarqalgan.

Qolgan ishtirokchilar orasida bunday mutatsiyalar galogenli alkanlarga potensial taʼsir koʻrsatadigan kasblarda ishlaydigan odamlarda, masalan, mashinalarga xizmat koʻrsatish xodimlarida ham aniqlangan.

Tadqiqot hammuallifi, Yel universiteti professori Elizabet Klausning soʻzlariga koʻra, bu topilmalar hali ham kattaroq miqyosda tasdiqlanishi kerak. Biroq, natijalar allaqachon xavfli moddalar bilan ishlaydigan odamlar uchun kasbiy xavflarni va mumkin boʻlgan himoya choralarini oʻrganish muhimligini koʻrsatmoqda.

Olimlarning fikricha, bunday aloqalarni aniqlash ehtiyot choralarini ishlab chiqish va zararli kimyoviy moddalar taʼsirini kamaytirishga yordam beradi, bu esa, oʻz navbatida, xavfli kasalliklarni rivojlanish ehtimolini kamaytiradi.