Иллюстратив фото

Биологлар ўпка саратони ва циркад ритмнинг бузилиши ўртасида молекуляр боғлиқликни аниқладилар.

Рочестер университети ва Калифорниядаги Скриппс институти олимлари ўпка шиши ўсиши ва циркад ритмнинг бузилиши ўртасида муҳим молекуляр боғлиқликни аниқладилар. Тадқиқот "Science Advances" журналида чоп этилган.

Биологлар ўпка ҳужайраларида суткалик соатнинг бузилиши ўпка саратони ривожланишига олиб келадиган HSF1 генини фаоллаштиришини аниқлади. Ушбу тадқиқот сичқонларда ўтказилган бўлсада, бошқа маълумотлар циркад ритмнинг бузилишини инсон ўсмалари билан боғлайди. Янги тадқиқот шуни кўрсатдики, ўпка қаттиқ циркад назорат остида ва айниқса, уйқу бузилишига қарши ҳимоясиз бўлиши мумкин.

Тажрибалар шуни кўрсатдики, дори терапияси тунги ишчилар каби циркад ритмлари бузилган одамларда саратон касаллигини олдини олиш учун HSF1га йўналтирилиши мумкин.

Циркад ритми — уйқу-уйғониш даврини бошқарадиган «биологик соат»дир.

Циркадия сўзи иккита лотинча тушунчадан иборат: тахминан - айлана ва ўлик - кун. Яъни, бу 24 соат ичида инсон танасида содир бўладиган ва кечаю кундузнинг ўзгариши билан боғлиқ бўлган ритмик ўзгаришлар. Бу вақт ичида кимёвий, руҳий ва жисмоний ўзгаришлар маълум бир ўзгариш билан содир бўлади. Махсус молекулалар соат каби ишлайди ва ҳар қандай тирик организмни тўғри ишлашига, ўзини сақлаб туришига ва тикланишига олиб келади. 2017 йилда Майкл Янг, Жаффри Холл ва Майкл Росбаш циркад ритмини бошқарувчи молекуляр механизмларни кашф этгани учун Нобел мукофотига сазовор бўлишди.