Фото: KCNA

Шу йилнинг июнь ойида Шимолий Корея етакчиси Ким Чен Ин мамлакатдаги янги пляж курорти «Вонсан-Калма»ни тантанали равишда очиб бериб, уни жаҳон даражасидаги сайёҳлик ва маданий маркази эканини қайд этганди.

Ушбу лойиҳа қурилиши жараёнида ишчиларга нисбатан салбий муносабат бўлганлиги учун инсон ҳуқуқлари ташкилотлари томонидан танқид қилинган.

Курорт бу ҳафта россиялик сайёҳларнинг биринчи гуруҳини қабул қилди. Ташқи дунё учун ёпиқ бўлган мамлакатда курорт қурилиши тафсилотлари очиқланмаган эди. BBC Verify журналистлари сунъий йўлдош тасвирлари ва ҳужжатларини кўриб чиқди.

Ким Чен Ин умрининг кўп қисмини Вонсанда ўтказган, чунки янги курорт шаҳри қурилишидан олдин Шимолий Корея элитаси учун машҳур дам олиш маскани бўлган.

Шундай қилиб, Вонсан қурилишидан олдин миллионга яқин сайёҳни жалб қилиш ва ёпиқ ҳолда сақлаш режа қилинган. Шимолий Корея раҳбари курортни қуришдан олдин бир гуруҳ амалдорларни Испанияга юборган. У ерда расмийлар «Бенидорм» курорти билан танишган ва ўрганган.

Испаниялик вакилнинг эслашича, шимолликлар делегацияси таркибида юқори мартабали сиёсатчилар ва кўплаб қурувчилар бўлган. Шимолий Кореянинг курорт харитасида қирғоқ бўйлаб жойлашган 43 та меҳмонхона, шунингдек, сунъий кўл бўйидаги меҳмон уйлари ва лагерлар кўрсатилган. Ҳудудни сунъий йўлдош тасвирлари билан солиштирганлар бинолар ҳақиқатда қурилганлигини тасдиқлай олишмади.

2018 йил бошидан сўнг, кейинги 18 ой давомида олинган сунъий йўлдош тасвирлари қирғоқнинг тўрт километрлик қисмида ўнлаб бинолар пайдо бўлганлигини кўрсатади. Жанубий Кореянинг сунъий йўлдош тасвирларини таҳлил қилувчи SI Analytics компанияси томонидан ўтказилган тадқиқотга кўра, ўша пайтга келиб курортнинг тахминан 80 фоизи қурилган. Бироқ кейинчалик ишлар тўхтат қолган. Қурилиш Ким Чен Ин ва Россия президенти Владимир Путиннинг 2024 йил июнь ойида бўлиб ўтган учрашувидан сўнг қайта тикланган. Ўшанда Россия президенти Россия фуқароларининг Шимолий Корея курортларига ташрифини рағбатлантиришини айтган.

Бирлашган Миллатлар Ташкилоти қурилишнинг ноинсоний жиҳатларига эътибор қаратган. Аниқланишича, ишчилар ишни тугатиш учун 24 соатлик режимда ишлагани, етарли даражада озиқланмагани маълум. BBC Шимолий кореяликлардан бири билан суҳбатлашди, Чо Чун Ху ушбу қурилишда жамоа раҳбари бўлган, кейинчалик мамлакатдан қочиб кетган. Унинг айтишича, аёллар оғир жисмоний юмишларга жалб қилинган ва етарлича овқатланмаган. Одамлар иш жараёнида вафот этаверган.

Шунингдек, курорт қурилиши сабабли маҳаллий аҳоли уйларидан айрилган, улар компенсациясиз уйларидан ҳайдалган. BBC Verify сунъий йўлдош таҳлили орқали курортга олиб борадиган асосий йўл яқинидаги биноларнинг бузилишини аниқлаган.

Чет эллик сайёҳлар қаерда?

Сўнгги йилларда Шимолий Корея чет эллик сайёҳлар учун деярли бутунлай ёпиқ эди ва фақат бир нечта сайёҳлик фирмаларига қаттиқ назорат остида мамлакатга ташриф буюришга рухсат берилди. «Вонсан-Калма» нафақат Шимолий Кореянинг санкциялари остида бўлган иқтисодиётини тиклашда муҳим роль ўйнайди, балки Пхенян томонидан Россиянинг Украинадаги урушини ҳарбий қўллаб-қувватлаши туфайли яқинда янада кучайган Россия билан алоқаларини мустаҳкамлайди. BBC Verify журналистлари томонидан кўриб чиқилган дастлабки лойиҳа ҳужжатларига кўра, асл мақсад миллиондан ортиқ ташриф буюрувчиларни жалб қилиш эди, сайёҳлар асосан Хитой ва Россиядан келишлари керак эди.

Журналистлар Хитой ва Россиядаги сайёҳлик агентликлари веб-сайтини ўрганиб чиқди. Хитойда ушбу курортга доир ҳеч қандай реклама эълон қилинмаган. Россияда эса «Вонсан-Калма»га олиб борадиган учта агентлик топилган. Улар июль ойи бошида бир гуруҳ россияликларни курортга жўнатган ва август ойида ҳам иккита сафар режалаштиргани маълум. Бир ҳафталик саёҳат нархи 1800 АҚШ долларини ташкил этади.

Экспертларга кўра, Шимолий Корея бу курорти билан россияликларни ўзига жалб қилиши анча мушкул, сабаби хизмат кўрсатиш ва доимий назорат остидаги эрксизликдир.